Internet of Things en blockchain: wat DePIN-projecten bouwen

IoT en blockchain komen samen waar apparaten zelf data verkopen of betalingen doen: een blockchain houdt bij wie wat levert en rekent automatisch af, zonder een bedrijf in het midden. Een slimme thermostaat, een sensor in een container, een laadpaal: het Internet of Things omvat miljarden apparaten die data produceren. Die data wordt bijna altijd verzameld door een bedrijf, dat er de eigenaar van wordt. Blockchainprojecten stellen een alternatief voor: apparaten die zelf een wallet hebben, hun data of dienst verkopen en met elkaar afrekenen zonder tussenpartij. In dit artikel leggen we uit wat daarvan is gebouwd en wat je als belegger moet weten. Stand van zaken: 29 september 2026.

Waarom IoT en blockchain bij elkaar worden gebracht

• Eigendom van data. Wie de sensor bezit, zou de data moeten kunnen verkopen. Een blockchain kan die verkoop afhandelen zonder een platform dat een deel afroomt.
• Betalingen tussen machines. Een elektrische auto die zelf betaalt voor het laden, een drone die betaalt voor landingsrechten: microbetalingen tussen apparaten, zonder bankrekening per apparaat.
• Onveranderlijke registratie. Meetwaarden (temperatuur, locatie, onderhoud) die op een blockchain zijn vastgelegd, kunnen achteraf niet worden aangepast. Nuttig in toeleveringsketens en bij medische apparatuur. Let wel: een blockchain garandeert niet dat de sensor zelf juist meet.

Toepassingen buiten crypto

Bedrijven gebruiken de combinatie vooral om meetwaarden te delen met partijen die elkaar niet volledig vertrouwen. Vaak gaat het dan om een besloten blockchain met bekende deelnemers, zonder token en zonder koers. Typische voorbeelden:

• Koelketen en transport: sensoren leggen temperatuur, locatie en aankomsttijd van een container vast, zodat verlader, vervoerder en ontvanger achteraf dezelfde gegevens zien bij een geschil.
• Herkomst van onderdelen: van vliegtuig- en auto-onderdelen wordt bijgehouden waar ze vandaan komen en welke keuringen ze hadden, onder meer voor toezichthouders.
• Onderhoudslogboeken: machines melden hun eigen gebruik en storingen, en reparaties door derden worden in hetzelfde logboek vastgelegd.

Voor beleggers is dit deel het minst relevant: deze toepassingen draaien meestal niet op een publieke blockchain en gebruiken geen cryptomunt.

Hoe werken IoT-betalingen met crypto?

1. Het apparaat krijgt een eigen wallet, of het is gekoppeld aan de wallet van de eigenaar.
2. Het apparaat levert een dienst (dekking, data, laadstroom) en legt vast wat het heeft geleverd.
3. Een smart contract of het netwerk zelf rekent af in tokens, vaak in kleine bedragen tegelijk.
4. De eigenaar zet de tokens om naar euro's via een exchange, of houdt ze aan en loopt dan koersrisico.

Controleer bij elk project hoe stap 3 werkelijk verloopt: rekenen apparaten echt onderling af, of meet en verdeelt het project zelf de beloningen? Dat staat meestal in de documentatie van het netwerk.

Bekende projecten

• Helium (HNT): gebruikers kopen een hotspot, bieden draadloze dekking (eerst LoRaWAN voor sensoren, later ook mobiele data, nu vooral via wifi) en ontvangen tokens. In 2021 groeide het netwerk snel; het gebruik door apparaten bleef daarbij ver achter, waarna de beloningen en de koers daalden. Het project verhuisde in april 2023 naar Solana. In januari 2025 klaagde de Amerikaanse SEC Nova Labs, het bedrijf achter Helium, aan; op 10 april 2025 werd de zaak geschikt voor 200.000 dollar en liet de SEC de claim vallen dat de hotspots effecten waren. In de VS biedt Helium Mobile inmiddels telefoonabonnementen. Volgens de eigen documentatie is het mobiele netwerk nu een "offload"-netwerk: telefoons van abonnees van verschillende providers maken automatisch verbinding met Helium-wifi.
• IOTA (IOTA): een netwerk zonder blokken (de "Tangle") dat sinds 2016 is bedoeld voor betalingen tussen machines. Het project kende technische tegenslagen, zoals een stillegging van het netwerk in februari 2020 na een aanval op een wallet, en is in 2025 opnieuw opgebouwd als blockchain met smart contracts in de taal Move. In 2026 richt IOTA zich vooral op proefprojecten voor handelsdocumenten en digitale identiteit.
• VeChain (VET): registratie van producten in de toeleveringsketen met chips en sensoren. Zie wat is VeChain.
• DePIN-projecten: sinds 2022-2023 een bredere categorie, met netwerken voor opslag (Filecoin), rekenkracht (Render) en verkeersdata (Hivemapper, DIMO), allemaal betaald in tokens.

Hoe betaalt een apparaat op Helium voor het netwerk?

Helium laat zien hoe zo'n betaalmodel er in de praktijk uitziet. Volgens de documentatie van Helium (geraadpleegd op 1 oktober 2026):

• Gebruik van het netwerk wordt betaald met Data Credits (DC), niet rechtstreeks met de token HNT. Eén Data Credit is vast 0,00001 dollar waard.
• Data Credits ontstaan door HNT te vernietigen ("burn-and-mint"). Hoeveel DC je voor één HNT krijgt, hangt af van de dollarkoers van HNT. Wie het netwerk gebruikt, betaalt dus een vaste prijs, terwijl er bij meer gebruik meer HNT wordt vernietigd.
• Data Credits zijn niet overdraagbaar: je kunt ze niet doorverkopen of verhandelen.
• Op het IoT-netwerk (LoRaWAN) kost elk bericht 1 DC per 24 bytes. Het mobiele netwerk rekent 0,10 dollar per gigabyte (10.000 DC).

Dat model koppelt de token aan echt gebruik, maar alleen als er genoeg betalend verkeer is. Daarover gaat de volgende sectie.

Wat het in de praktijk oplevert

De meeste projecten hebben het bouwen van het netwerk (de aanbodkant) beter voor elkaar dan het vinden van betalende gebruikers (de vraagkant). Tokens belonen deelnemers voor het plaatsen van hardware, maar als er weinig apparaten van het netwerk gebruikmaken, zijn die beloningen uiteindelijk alleen uitgifte van nieuwe tokens. Kijk daarom bij zo'n project naar het werkelijke gebruik: hoeveel wordt er betaald voor de dienst, en door wie? Die cijfers zijn vaak openbaar via de eigen verkenners van de netwerken.

Beperkingen van blockchain voor IoT

• Datavolume. Apparaten maken veel meer metingen dan een blockchain goedkoop kan opslaan. In de praktijk gaan de ruwe data naar een gewone database of cloud, en komt alleen een vingerafdruk (hash) of een betaling op de blockchain.
• Juistheid van de meting. De blockchain legt vast wat de sensor doorgeeft. Een kapotte of gemanipuleerde sensor levert onveranderlijke, maar foute gegevens op.
• Privacy (AVG). Gegevens op een blockchain zijn moeilijk te wissen, terwijl de AVG een recht op verwijdering kent. De Europese privacytoezichthouders (EDPB) schreven in hun richtsnoeren 02/2025 (aangenomen in april 2025, versie voor publieke consultatie) dat je als hoofdregel moet vermijden persoonsgegevens op een blockchain op te slaan als dat botst met de privacyregels, en raden aan zo min mogelijk persoonsgegevens op te slaan. Meetwaarden van een slimme meter of auto kunnen persoonsgegevens zijn.
• Kleine apparaten. Een sensor op een batterij heeft weinig rekenkracht en stroom; hij draait geen node, maar stuurt zijn gegevens via een gateway of hotspot door.

Europese regels voor slimme apparaten

• Data Act. In werking getreden op 11 januari 2024 en van toepassing sinds 12 september 2025; sinds 12 september 2026 moeten nieuw op de markt gebrachte verbonden apparaten, waar dat technisch haalbaar is, gebruikers direct toegang geven tot de data die ze maken. Dat regelt een deel van het "eigendom van data" zonder blockchain.
• Cyber Resilience Act. Sinds 10 december 2024 van kracht: fabrikanten van verbonden apparaten moeten sinds 11 september 2026 actief misbruikte kwetsbaarheden melden en vanaf 11 december 2027 aan de belangrijkste beveiligingseisen voldoen.

Voor beleggers

• IoT- en DePIN-tokens zijn altcoins met de gebruikelijke volatiliteit; de meeste verloren na 2021 het grootste deel van hun waarde.
• Hardware kopen om tokens te verdienen (zoals een Helium-hotspot) is een investering waarvan de opbrengst afhangt van de tokenkoers en van hoeveel anderen hetzelfde doen.
• Kies voor het kopen van tokens een exchange met een MiCA-vergunning; niet elke aanbieder heeft deze munten. Vergelijk de kosten in onze vergelijking van exchanges, en lees hoe je altcoins beoordeelt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen IoT en blockchain?

IoT is het netwerk van apparaten die data verzamelen en delen; blockchain is een manier om gegevens en betalingen vast te leggen zonder centrale partij. Ze worden gecombineerd als apparaten zelf moeten afrekenen of als meetwaarden achteraf controleerbaar moeten zijn.

Kan ik met een Helium-hotspot in Nederland of België geld verdienen?

Je kunt een hotspot plaatsen, maar de opbrengst hangt af van hoeveel apparaten in jouw buurt het netwerk gebruiken en van de koers van HNT. Voor de meeste mensen zijn de beloningen klein; reken stroom en aanschafprijs mee.

Hoe betalen IoT-apparaten met crypto?

Meestal niet met de token zelf. Bij Helium betaalt de gebruiker met Data Credits met een vaste dollarprijs, die ontstaan door HNT te vernietigen. Hoe het bij een ander project werkt, staat in de documentatie van dat netwerk; zie ook de stappen hierboven.

Mogen persoonsgegevens van mijn apparaat op een blockchain?

Liever niet. Volgens de Europese privacytoezichthouders (EDPB, april 2025) moet je persoonsgegevens niet op een blockchain zetten als dat botst met de AVG, omdat ze daar moeilijk te wissen zijn. De EDPB eist dat je zo min mogelijk persoonsgegevens vastlegt en beschrijft technieken om de gegevens zelf buiten de blockchain te bewaren, met alleen een verwijzing of vingerafdruk op de keten.

Wat betekent DePIN?

"Decentralized physical infrastructure networks": netwerken van hardware (hotspots, sensoren, opslag, rekenkracht) die door gebruikers worden geplaatst en in tokens worden beloond.

Geeft de EU Data Act mij recht op de data van mijn apparaten?

Ja, voor apparaten die onder de wet vallen: je hebt recht op toegang tot de data die je apparaat maakt, en sinds 12 september 2026 moeten nieuwe apparaten die toegang waar mogelijk direct bieden.