DAC8 uitgelegd: wat de Belastingdienst vanaf 2026 over je crypto weet

DAC8 is een Europese richtlijn (2023/2226) die aanbieders van cryptodiensten verplicht om gegevens over hun klanten en hun transacties te verzamelen en door te geven aan de belastingdienst. Dat geldt sinds 1 januari 2026. In Nederland moet de eerste rapportage, over 2026, uiterlijk op 31 januari 2027 bij de Belastingdienst binnen zijn. Voor jou verandert er fiscaal niets: crypto hoorde al in box 3. Wel kan de Belastingdienst je aangifte straks naast de gegevens van je exchange leggen.

Waarom DAC8 er is

Crypto moest al in je aangifte, in box 3 (sparen en beleggen). Maar de Belastingdienst had weinig zicht op wat mensen bezitten. De Belastingdienst schrijft zelf: "Door het gebrek aan zicht op cryptobezittingen bestaat de kans dat crypto niet altijd wordt opgegeven." DAC8 moet dat gat dichten, ook over de grens: de gegevens worden uitgewisseld tussen EU-landen, en via het OESO-kader CARF ook met landen buiten de EU die meedoen. Volgens de Europese Commissie hadden in maart 2026 76 landen en rechtsgebieden aangekondigd dat ze CARF-gegevens gaan uitwisselen, de meeste vanaf 2027.

DAC8 en MiCA: wat is het verschil?

De twee Europese regels raken dezelfde platforms, maar met een ander doel. MiCA is toezichtsregelgeving: wie cryptodiensten aanbiedt, heeft een vergunning nodig en moet klanttegoeden veilig bewaren. DAC8 is belastingregelgeving: platforms moeten gegevens over hun klanten aan de belastingdienst doorgeven. Een platform zonder MiCA-vergunning ontsnapt daar niet aan; ook "exploitanten" zonder vergunning moeten rapporteren.

Wie moet rapporteren?

Volgens de Belastingdienst gaat het om twee soorten partijen die voor klanten crypto omwisselen:

• Cryptodienstverleners met een MiCA-vergunning. Zij rapporteren in het land dat de vergunning gaf.
• Exploitanten zonder MiCA-vergunning die beroeps- of bedrijfsmatig crypto voor klanten omwisselen. Zij moeten zich bij de Belastingdienst registreren.

In Nederland gaat het volgens de Belastingdienst om ongeveer honderd cryptodienstverleners. Een eigen wallet (bijvoorbeeld een hardware wallet) rapporteert niets; wel ziet de Belastingdienst via je exchange wanneer je crypto naar een extern adres stuurt.

Welke gegevens worden doorgegeven?

Je platform vraagt je daarvoor om je fiscale woonplaats te bevestigen (een "eigen verklaring"). Dat gebeurt in de app of op de website van het platform zelf, niet via een link in een mail. Het platform moet je bovendien uiterlijk op 31 januari na afloop van het jaar laten weten welke gegevens het over je doorgeeft.

Wat als je de eigen verklaring niet invult?

Dan kun je op den duur niet meer handelen. De richtlijn bepaalt dat een platform je na het eerste verzoek nog twee keer moet aanmanen. Heb je daarna nog steeds niet gereageerd, en zijn er minstens zestig dagen verstreken, dan moet het platform je verhinderen nog transacties te doen die onder de rapportage vallen (bijlage VI bij richtlijn 2023/2226). Negeren helpt dus niet; controleer wel altijd in de app zelf of het verzoek echt is.

Tijdlijn

Wat betekent DAC8 voor jou in Nederland?

Volgens de Belastingdienst niets nieuws: je geeft je crypto op in box 3, zoals al verplicht was. Dat de Belastingdienst gegevens ontvangt, betekent niet automatisch dat je belasting betaalt; dat hangt af van je vermogen. De regels voor 2026 volgens de Belastingdienst:

• Je geeft de waarde van je crypto op 1 januari (0.00 uur) op, tegen de koers van het platform dat je gebruikt. In de aangifte staat daarvoor het vakje "Cryptobezittingen" bij "Bankrekeningen en andere bezittingen".
• Over je vermogen tot het heffingsvrij vermogen betaal je niets: 59.357 euro per persoon in 2026, of 118.714 euro samen als je het hele jaar een fiscale partner hebt.
• De Belastingdienst rekent voor 2026 met een fictief rendement van 6,00 procent op crypto (de categorie beleggingen en andere bezittingen), belast tegen 36 procent, over het deel van je vermogen boven het heffingsvrij vermogen.
• Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat doorgeven; de Belastingdienst gebruikt dan het gunstigste bedrag. Je geeft daarvoor de waarde op 1 januari en 31 december door en het totaal van je aankopen en verkopen in dat jaar.

Rekenvoorbeeld box 3 (2026)

Een fictief voorbeeld volgens de rekenmethode van de Belastingdienst: je hebt geen fiscale partner, geen schulden en geen ander vermogen, en op 1 januari 2026 staat er 100.000 euro aan crypto op je exchange.

Had je op 1 januari 2026 voor 50.000 euro aan crypto en verder niets, dan zat je onder het heffingsvrij vermogen en betaalde je geen box 3-belasting. Wel moet je je vermogen opgeven als het boven het grensbedrag voor toeslagen uitkomt: 38.479 euro zonder en 76.958 euro met fiscale partner in 2026.

Wel wordt de kans groter dat de Belastingdienst ziet wanneer crypto ontbreekt in een aangifte: hij gebruikt de gegevens volgens eigen zeggen "als controle op wat mensen in hun aangifte inkomstenbelasting opgeven". Twijfel je over hoe je crypto opgeeft, dan kun je terecht bij de Belastingdienst of een belastingadviseur. Dit artikel is geen fiscaal advies.

Crypto in eerdere jaren niet opgegeven?

Dan kun je dat zelf rechtzetten. De Belastingdienst noemt dat vrijwillige verbetering (de inkeerregeling): je doet alsnog aangifte, verbetert een eerdere aangifte via Mijn Belastingdienst, of gebruikt het formulier "Melding vrijwillige verbetering". Volgens de Belastingdienst kan dat tot het moment dat je weet, of redelijkerwijs kunt weten, dat de Belastingdienst vermoedt dat je inkomen of vermogen niet hebt aangegeven.

• De belasting die je te weinig betaalde en de belastingrente betaal je altijd.
• Of je een boete krijgt, hangt van de feiten af. Bij een vrijwillige verbetering krijg je volgens de Belastingdienst in sommige gevallen geen boete of een lagere boete.
• Gewijzigde inkomens- en vermogensgegevens gaan ook naar onder meer Dienst Toeslagen, het CAK en DUO. Dat kan gevolgen hebben voor toeslagen of andere regelingen.

Vragen hierover beantwoordt het Verhuld Vermogen-centrum van de Belastingdienst (088 153 25 02). Laat je bij twijfel bijstaan door een belastingadviseur.

Wat kan er veranderen? Het voorstel voor box 3 vanaf 2028

Los van DAC8 wil het kabinet box 3 vervangen door een heffing over het werkelijke rendement, vanaf 1 januari 2028. Dat staat in het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. Volgens dat voorstel zou de jaarlijkse waardestijging van beleggingen worden belast (een vermogensaanwasbelasting), ook als je niet verkoopt; waardedalingen kun je dan verrekenen met latere stijgingen.

Dit is nog geen wet (stand 1 oktober 2026). De Tweede Kamer nam het voorstel op 12 februari 2026 aan. De Eerste Kamer behandelde het op 30 juni 2026, maar stemde nog niet; het kabinet kondigde aanpassingen aan en onderzoekt ook een vermogenswinstbelasting. De Eerste Kamercommissie voor Financiën spreekt er op 5 oktober 2026 opnieuw over met de bewindslieden. Hoe crypto vanaf 2028 wordt belast, ligt dus nog niet vast. Voor 2026 en 2027 gelden de regels hierboven.

En in België?

België zette DAC8 om met de wet van 16 maart 2026 (Belgisch Staatsblad 1 april 2026). Aanbieders rapporteren daar jaarlijks uiterlijk op 30 juni aan de FOD Financiën, voor het eerst over 2026. Daarnaast geldt in België sinds 1 januari 2026 een meerwaardebelasting van 10 procent die ook crypto raakt. Lees daarover: meerwaardebelasting op crypto in België.

Let op nepmails

Oplichters gebruiken DAC8 als aanleiding voor phishing, zowel "namens de Belastingdienst" als namens exchanges. De Belastingdienst vraagt nooit via een link in een mail om in te loggen en persoonlijke gegevens door te geven. Lees hoe je die nepmails over DAC8 herkent.

Veelgestelde vragen

Geeft mijn exchange mijn gegevens door?

Als de exchange crypto voor je omwisselt en onder DAC8 valt, ja: met of zonder MiCA-vergunning. Het platform moet je laten weten welke gegevens het doorgeeft.

Weet de Belastingdienst wat er in mijn eigen wallet staat?

Niet rechtstreeks. Een eigen wallet rapporteert niets. Wel wordt doorgegeven dat, en voor welke waarde, je crypto van een platform naar een extern adres stuurde.

Moet ik door DAC8 meer belasting betalen?

Nee, DAC8 verandert de belastingregels niet. Wie zijn crypto al correct opgaf, merkt er fiscaal niets van. Blijft je totale box 3-vermogen onder het heffingsvrij vermogen, dan betaal je ook geen box 3-belasting.

Wanneer ziet de Belastingdienst mijn gegevens over 2026?

Nederlandse platforms rapporteren uiterlijk op 31 januari 2027. Gegevens van platforms in andere EU-landen komen via de uitwisseling tussen belastingdiensten, uiterlijk op 30 september 2027.

Geldt DAC8 ook voor exchanges buiten de EU?

Binnen de EU via DAC8, daarbuiten via CARF, voor landen die daaraan meedoen. Welke landen wanneer uitwisselen, verschilt per land.