Wat is Cosmos (ATOM)? Het internet van blockchains uitgelegd

Cosmos is een ecosysteem van zelfstandige blockchains die met dezelfde open-source software zijn gebouwd en via het IBC-protocol tokens en berichten uitwisselen: het "internet van blockchains". ATOM is de munt van de Cosmos Hub, het eerste netwerk in dat ecosysteem. De meeste blockchainprojecten proberen alle toepassingen op één netwerk te krijgen; Cosmos gaat uit van het omgekeerde: elk project zijn eigen keten. In dit artikel leggen we uit hoe dat werkt, wat de Cosmos Hub en ATOM daarin doen en waarom ATOM ondanks het succes van de software een moeilijke belegging is gebleken.

Geschiedenis van Cosmos

Cosmos komt voort uit Tendermint, een consensusmechanisme dat Jae Kwon in 2014 beschreef en dat hij met Ethan Buchman uitwerkte tot software waarmee je snel een proof-of-stake-blockchain bouwt. In 2017 haalde de Interchain Foundation in Zwitserland ongeveer 17 miljoen dollar op met een tokenverkoop. De Cosmos Hub ging op 13 maart 2019 live; in 2021 volgde de activering van IBC, het protocol waarmee ketens met elkaar praten. Het ecosysteem kende in 2022 een grote klap door de val van Terra (LUNA), dat met Cosmos-software was gebouwd, en door interne conflicten over de koers van de Hub. Kwon had zich toen al teruggetrokken uit de leiding van Tendermint.

Stand van zaken 2026

• Nieuwe organisatie. Eind 2024 ging het team van Skip op in de Interchain Foundation; de ontwikkeling loopt nu via Cosmos Labs. In april 2025 kwam IBC Eureka, dat Cosmos-ketens met Ethereum verbindt.
• Interchain security geschrapt. Het verhuren van de validators van de Hub aan andere ketens werd op 2 september 2026 met de upgrade naar versie 28 (voorstel 1052) uit de software gehaald. Neutron, de grootste gebruiker, was al in het voorjaar van 2025 een zelfstandige keten geworden (voorstel 993, aangenomen in april 2025).
• Stilstand in september 2026. Op 22 september 2026 nam een aanvaller via het bestuur van Neutron de controle over Astroport en andere protocollen over; ongeveer 1,73 miljoen buitgemaakte ATOM kwam op de Hub terecht. De validators legden de Hub rond 11.00 uur UTC stil en herstartten hem op 23 september om 12.00 uur UTC. Bij de herstart werden 1.227.121 ATOM van het adres van de aanvaller naar een multisig-wallet van zes validators verplaatst. Ongeveer 500.000 ATOM was al via THORChain omgewisseld, en 168.990,9 ATOM die THORChain na de herstart terugstortte, werd naar Osmosis verplaatst en verkocht. De Hub zelf werd volgens Cosmos Labs niet gehackt. Lees wat er gebeurde bij de stillegging.
• Tegenvoorstel. Een voorstel om de ATOM juist aan de aanvaller terug te geven (voorstel 1056) kreeg tot 29 september 2026 ruim 92 procent "no with veto" van de uitgebrachte stemmen; de stemming sluit op 30 september. Wat er met de teruggehaalde ATOM gebeurt, was toen nog niet besloten.
• Tokenomics. Onderzoeksbureau Gauntlet publiceerde op 10 juli 2026 de eerste resultaten van een onderzoek naar de economie van ATOM. Volgens dat onderzoek geeft de Hub per week meer direct verhandelbare beloningen uit dan andere grote proof-of-stake-netwerken (ongeveer 3,6 keer zoveel als NEAR). Een wijziging was eind september 2026 nog niet in stemming gebracht.

Hoe werkt Cosmos?

• Cosmos SDK. Een verzameling modules (accounts, staking, bestuur, tokens) waarmee ontwikkelaars een eigen blockchain samenstellen zonder alles zelf te schrijven.
• CometBFT (voorheen Tendermint). Het consensusmechanisme dat die ketens gebruiken: validators zetten tokens in en bereiken binnen enkele seconden definitieve overeenstemming. Op de Hub zijn dat 180 validators.
• IBC. Het Inter-Blockchain Communication-protocol laat ketens tokens en berichten naar elkaar sturen zonder een centrale brug met eigen bewaarders. Een groot aantal ketens is via IBC verbonden.
• Cosmos Hub en ATOM. De Hub was bedoeld als centrale schakel tussen ketens. ATOM wordt gestaket door validators en delegeerders en geeft stemrecht. Van 2023 tot 2026 kon de Hub met "interchain security" zijn validators verhuren aan andere ketens; die functie is op 2 september 2026 geschrapt.
• Inflatie. Nieuwe ATOM gaat naar stakers. De inflatie beweegt tussen 7 en 10 procent en stijgt naar het maximum zolang minder dan 67 procent van alle ATOM gestaket is. Op 29 september 2026 was ongeveer 63 procent gestaket en stond de inflatie op 10 procent.

Het feitenblok bovenaan dit artikel toont de actuele voorraad van ATOM.

Waarvoor wordt Cosmos gebruikt?

Voor het bouwen van eigen ketens: van decentrale beurzen (dYdX, Osmosis) en datalagen (Celestia) tot de keten van Crypto.com (Cronos) en vroeger die van Binance. Ook Terra en Kava zijn ermee gebouwd. Voor gebruikers betekent dat vooral dat tokens tussen die ketens vrij te verplaatsen zijn via IBC en wallets zoals Keplr.

Voordelen en nadelen

• Voordeel: de software is bewezen en breed gebruikt; IBC verbindt ketens zonder een centrale brug die al het geld bewaart.
• Voordeel: elke keten bepaalt zijn eigen regels en hoeft niet te concurreren om ruimte op één netwerk.
• Nadeel: het succes van de software vertaalt zich niet in vraag naar ATOM. Ketens gebruiken de Cosmos SDK gratis en hebben de Hub niet nodig.
• Nadeel: hoge inflatie zonder plafond; wie niet staket, verwatert. Het bestuur verlaagde de maximale inflatie in november 2023 van 20 naar 10 procent; omdat minder dan 67 procent van de ATOM is gestaket, staat de inflatie op dat maximum.
• Nadeel: de stillegging van september 2026 liet zien dat een grote meerderheid van de validators het netwerk kan stilzetten en saldi kan verplaatsen. Dat beschermde hier de getroffen protocollen, maar het is een vorm van centrale macht.
• Nadeel: een geschiedenis van interne conflicten en een onduidelijke strategie voor de Hub.

Koers van ATOM

ATOM bereikte op 19 september 2021 ongeveer 43,84 dollar; op 29 september 2026 was dat ongeveer 1,76 dollar, zo'n 96 procent lager (CoinGecko). De grafiek toont het afgelopen jaar in euro.

ATOM kopen en bewaren

ATOM staat met een euro-paar bij Bitvavo, Finst, BLOX, Kraken en Bitpanda; Coinbase handelt ATOM/EUR op zijn beursplatform Coinbase Exchange (stand 29 september 2026). Welke aanbieders een MiCA-vergunning hebben, staat in ons overzicht. In ATOM kopen lopen we de stappen door; onze vergelijking laat de kosten per aanbieder zien. Voor eigen beheer en staken gebruik je Keplr of Leap, of een hardware wallet; een ATOM-adres begint met "cosmos1". Stuur je ATOM naar een exchange, vul dan de memo in die de exchange vraagt. BLOX laat je munten niet naar een eigen wallet sturen. Lees ook wat Celestia is, een van de bekendste ketens die met Cosmos-software zijn gebouwd.

Let op: in het bestuur van de Hub verschijnen regelmatig nepvoorstellen over een "ATOM-airdrop" met een link. Klik daar niet op; het zijn phishingpogingen. Na de aanval op Neutron doken ook nep-"terugbetaal"-sites op.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Cosmos en Polkadot?

Beide willen ketens verbinden. Polkadot laat ketens de beveiliging van één centrale keten delen; bij Cosmos heeft elke keten eigen validators en verbindt IBC ze. Lees wat Polkadot is.

Wat is het verschil tussen Cosmos en ATOM?

Cosmos is het hele ecosysteem van ketens en software; ATOM is alleen de munt van de Cosmos Hub. Andere Cosmos-ketens hebben hun eigen munt, zoals TIA van Celestia of INJ van Injective.

Kan ik ATOM minen?

Nee. De Cosmos Hub gebruikt proof-of-stake. Je kunt ATOM delegeren aan een validator; de beloning compenseert de inflatie deels.

Is Cosmos veilig?

De software en IBC hebben een goede staat van dienst, maar in september 2026 moest de Hub ongeveer 25 uur worden stilgelegd na een aanval op de keten Neutron. De risico's voor jou zitten in de koers en de inflatie van ATOM, in afzonderlijke ketens (zoals Terra in 2022 en Neutron in 2026) en in phishing, zoals nepvoorstellen over airdrops.

Was mijn ATOM in gevaar bij de stilstand van september 2026?

Volgens Cosmos Labs werd de Hub zelf niet gehackt en raakten gebruikers van de Hub geen geld kwijt; de aanval trof de keten Neutron. Tijdens de stilstand kon je wel niets versturen of staken.

Hoeveel levert ATOM staken op?

De beloning hangt af van de inflatie (stand 29 september 2026: 10 procent) en het deel van de ATOM dat is gestaket (ongeveer 63 procent), min de commissie van je validator (minimaal 5 procent). Staken compenseert vooral de verwatering; na opzegging staat je ATOM 21 dagen vast.