Wat is Celestia (TIA)? De modulaire datalaag uitgelegd

Celestia (TIA) is een blockchain die alleen data bewaart voor andere netwerken: rollups zetten hun transactiegegevens op Celestia, zodat iedereen die kan ophalen en controleren, terwijl ze de transacties zelf uitvoeren. Dat heet een "data availability layer" of datalaag. Een gewone blockchain doet alles tegelijk: transacties ordenen, uitvoeren, controleren en bewaren; Celestia haalt die taken uit elkaar. In dit artikel leggen we uit waarom dat nuttig is, hoe het werkt, wat TIA doet en waar de kanttekeningen zitten.

Geschiedenis van Celestia

Het idee komt uit onderzoek van Mustafa Al-Bassam, die in 2019 met John Adler en Ismail Khoffi het project LazyLedger begon, later hernoemd tot Celestia. Het project haalde tientallen miljoenen dollars op bij investeerders. In september 2023 kondigde Celestia een airdrop van TIA aan voor gebruikers van Ethereum-rollups en Cosmos-netwerken; het mainnet ging op 31 oktober 2023 live. Op 30 oktober 2024 kwam een derde van de tokens van investeerders en het team in één keer vrij, wat samenviel met een scherpe koersdaling. Daarna kwam de rest geleidelijk vrij: voor investeerders tot 30 oktober 2025, voor het team tot 30 oktober 2026 en voor onderzoek en ontwikkeling tot 30 oktober 2027.

Hoe werkt Celestia?

• Rollups plaatsen data. Een rollup voert transacties zelf uit en zet de ruwe gegevens op Celestia, zodat iedereen ze kan controleren en de rollup kan worden herbouwd als de beheerder verdwijnt.
• Data availability sampling. Lichte nodes controleren niet alle data, maar een paar willekeurige stukjes. Met genoeg nodes die dat doen, is met hoge zekerheid vast te stellen dat alle data beschikbaar is, zonder dat iemand alles hoeft te downloaden. Daardoor kan de blokgrootte groeien naarmate er meer nodes komen.
• Geen uitvoering. Celestia weet niet wat de data betekent; het ordent en bewaart alleen. Dat houdt het netwerk eenvoudig en goedkoop.
• Blokken. Sinds de v9-upgrade van 1 juli 2026 maakt Celestia ongeveer elke 3 seconden een blok (daarvoor 6). De software staat sinds de Matcha-upgrade blokken tot 128 MB toe; de ingestelde limiet was op 29 september 2026 32 MB per blok.
• TIA. Rollups betalen in TIA voor het plaatsen van data; validators staken TIA (proof-of-stake, gebouwd met Cosmos-software). Nieuwe TIA ontstaat als stakingbeloning. De inflatie begon op 8 procent per jaar, is in 2025 in twee stappen verlaagd tot ongeveer 2,5 procent en daalt daarna elk jaar verder tot 1,5 procent. De actuele voorraad staat in het feitenblok bovenaan dit artikel.

Waarvoor wordt Celestia gebruikt?

Voor rollups die goedkoper willen zijn dan met data op Ethereum, en voor eigen ketens die snel willen starten zonder eigen validators te werven. Celestia beschreef in 2026 zelf onder meer Relay, een dienst voor transfers tussen ketens met een eigen keten (mei 2026), en Midnight Network (juni 2026) als voorbeelden van gebruik. Sinds de start plaatsten netwerken samen ongeveer 4,6 terabyte aan data op Celestia en betaalden ze ongeveer 441.000 TIA aan kosten (Celenium, 29 september 2026), weinig vergeleken met de marktwaarde van de token.

Stand van zaken 2026

Stand 29 september 2026:

• Lagere inflatie. Met de Lotus-upgrade (28 juli 2025) daalde de inflatie van ongeveer 7,2 naar 5 procent, en met de Matcha-upgrade (24 november 2025) naar ongeveer 2,5 procent, met een minimum van 1,5 procent. Sinds Matcha staat gestakete TIA 14 dagen en een uur vast na opzegging (was 21 dagen).
• Upgrades. Hibiscus (v7) werd op het hoofdnetwerk overgeslagen vanwege een fout die na de test werd ontdekt; v8 ging live op 5 mei 2026 en v9, met blokken van ongeveer 3 seconden, op 1 juli 2026.
• Fibre. Het project werkt aan "Fibre" (aangekondigd op 13 januari 2026), dat veel meer data per seconde moet verwerken. De upgrade die Fibre invoert (v10) draaide sinds 24 september 2026 op het testnetwerk Mocha; een datum voor het hoofdnetwerk was er nog niet.
• Nieuwe koers. Met "Vision 2.0" (14 januari 2026) profileert Celestia zich als basis voor handelsketens en andere markten; op 15 juli 2026 maakte Celestia Labs bekend Sovereign Labs over te nemen.
• Laatste unlock team. Op 30 oktober 2026 eindigt de vrijgave van de tokens van het team (17,64 procent van de oorspronkelijke 1 miljard TIA); de tokens voor onderzoek en ontwikkeling komen nog tot 30 oktober 2027 vrij.
• Koers. TIA bereikte op 10 februari 2024 ongeveer 20,85 dollar en stond op 29 september 2026 rond 0,47 dollar, ongeveer 98 procent lager (CoinGecko).

Voordelen en nadelen

• Voordeel: een origineel en technisch onderbouwd idee dat de kosten voor nieuwe rollups sterk verlaagt.
• Voordeel: een eenvoudig netwerk dat schaalt met het aantal lichte nodes.
• Nadeel: concurrentie van Ethereum zelf, dat sinds de Dencun-upgrade van maart 2024 goedkope dataopslag ("blobs") biedt en daarmee de belangrijkste reden om Celestia te gebruiken verkleinde, en van EigenDA en Avail.
• Nadeel: de vraag naar TIA hangt af van hoeveel rollups betalen voor data; dat bedrag is tot nu toe klein vergeleken met de marktwaarde van de token.
• Nadeel: hoge inflatie in de eerste jaren en grote vrijgaves aan insiders drukten de koers, die sinds februari 2024 ongeveer 98 procent verloor.

TIA kopen en bewaren

TIA koop je met euro's bij Bitvavo, Kraken, Bitpanda, Finst en BLOX, allemaal aanbieders met een MiCA-vergunning. Coinbase Exchange handelt TIA alleen tegen dollars, niet tegen euro's (stand 29 september 2026). Met iDEAL stort je euro's bij Bitvavo, Kraken, Finst en BLOX; Finst en Bitvavo noemen daarbij ook Wero. De tabel toont de actuele stand per aanbieder; vergelijk de kosten in onze vergelijking van exchanges.

Alle zeven aanbieders hebben een MiCA-vergunning; "niet gecontroleerd" betekent dat we niet konden nagaan of de aanbieder deze munt aanbiedt. Bron: openbare API's en muntpagina's van de aanbieders, opgehaald op 29 september 2026; wekelijks bijgewerkt.

• Bewaring. Munten op een exchange vallen niet onder het depositogarantiestelsel. Zet tweestapsverificatie aan.
• Belasting. In Nederland telt je cryptobezit mee in box 3; in België geldt vanaf 2026 een meerwaardebelasting. Via DAC8 verzamelen cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 gegevens over hun klanten; de eerste rapportage volgt in Nederland uiterlijk 31 januari 2027 (aan de Belastingdienst) en in België uiterlijk 30 juni 2027 (aan de FOD Financiën).

Voor eigen beheer en staken gebruik je een Cosmos-wallet zoals Keplr of Leap, of een hardware wallet die Celestia ondersteunt; gestakete TIA staat sinds november 2025 14 dagen (plus een uur) vast na opzegging. Stuur TIA naar een exchange alleen via het Celestia-netwerk. Lees ook wat Cosmos is, de software waarmee Celestia is gebouwd.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Celestia en Ethereum?

Ethereum voert transacties uit en bewaart data; Celestia bewaart alleen data voor andere netwerken. Rollups kunnen kiezen waar ze hun data plaatsen: op Ethereum (veiliger, meestal duurder) of op Celestia (goedkoper, met de beveiliging van Celestia).

Kan ik TIA minen?

Nee. Celestia gebruikt proof-of-stake. Je kunt TIA delegeren aan een validator.

Kan ik Celestia kopen bij Bitvavo?

Ja. Bitvavo had op 29 september 2026 een TIA-EUR-markt en ondersteunde storten en opnemen via het Celestia-netwerk. De opnamekosten en het minimum wijzigen regelmatig; kijk ze na in de app voordat je TIA naar een eigen wallet stuurt.

Hoe verkoop ik TIA?

Bij dezelfde aanbieders waar je TIA koopt: verkoop voor euro's en neem het bedrag op naar je bankrekening. Staat je TIA gestaket, zeg dan eerst op: daarna duurt het 14 dagen en een uur voordat je hem kunt versturen of verkopen.

Is Celestia veilig?

Het netwerk draait sinds eind 2023; een geplande upgrade (Hibiscus) werd in 2026 op het hoofdnetwerk overgeslagen vanwege een fout. De risico's voor jou zitten vooral in de koers, de tokenverdeling en de gebruikelijke phishing rond airdrops.

Komen er nog grote unlocks aan?

De tokens van het team komen tot 30 oktober 2026 geleidelijk vrij, die voor onderzoek en ontwikkeling tot 30 oktober 2027. De grote eenmalige vrijgave was op 30 oktober 2024; de vrijgave aan investeerders eindigde op 30 oktober 2025.