Wat is NEAR Protocol? Sharding, accounts, AI en de ETF

NEAR Protocol is een blockchain voor decentrale apps die snel en goedkoop wil zijn voor gewone gebruikers; NEAR is de munt waarmee je transactiekosten betaalt en staket. Accounts heten "naam.near" in plaats van een reeks tekens, apps kunnen de transactiekosten van hun gebruikers betalen en de kosten zijn laag. Daarachter zit een netwerk dat via sharding meegroeit met het gebruik. In dit artikel leggen we uit hoe NEAR werkt, wat de munt doet, wat de AI-focus inhoudt en wat de kanttekeningen zijn.

Geschiedenis van NEAR

NEAR begon in 2017 als een AI-project (NEAR.ai) van Alexander Skidanov (ex-MemSQL) en Illia Polosukhin (ex-Google, mede-auteur van het artikel "Attention Is All You Need" uit 2017). In 2018 verlegde het team de focus naar een blockchain. Na tokenverkopen in 2019 en 2020 startte het mainnet volgens NEAR op 22 april 2020, eerst alleen met nodes van de NEAR Foundation. Op 24 september 2020 zette de stichting haar nodes uit en kwam het netwerk in handen van onafhankelijke validators, die daarna stemden over het vrijgeven van overboekingen. De NEAR Foundation zit in Zwitserland. In 2022 verloor het ecosysteem vertrouwen door de val van Terra en door de problemen rond USN, een stablecoin op NEAR van het bedrijf Decentral Bank. Vanaf 2024 richt NEAR zich op AI: agenten en modellen die met de blockchain samenwerken, gedreven door Polosukhins achtergrond.

Stand van zaken 2026

• Lagere inflatie. Met versie 2.9.0 stemden de validators eind oktober 2025 voor een halvering van de maximale uitgifte, van 5 naar 2,5 procent per jaar.
• Sneller en meer shards. Blokken duren ongeveer 0,6 seconde en het netwerk telt 10 shards (stand 29 september 2026). Met versie 2.13.0 (juli 2026) kan het netwerk shards automatisch splitsen als ze te groot worden, zonder aparte upgrade.
• ETF in de VS. De registratie van de Bitwise NEAR ETF (ticker NRR) werd op 24 september 2026 van kracht bij de SEC; op 28 september volgde de certificering voor de beursnotering. Voor Nederlandse en Belgische particulieren zijn Amerikaanse ETF's meestal niet te koop.

Hoe werkt NEAR?

• Nightshade-sharding. Het netwerk verdeelt de status en de transacties over shards die parallel worden verwerkt, waarbij elk blok stukken van alle shards bevat. Het aantal shards is in stappen uitgebreid, tot 10 (stand september 2026). Sinds augustus 2024 hoeven validators niet meer alle data van hun shard op te slaan ("stateless validation").
• Proof-of-stake. Validators zetten NEAR in; houders delegeren via stakingpools. Een epoch duurt 43.200 blokken, bij de huidige bloktijd ongeveer 7 uur.
• Accounts en toegang. Leesbare accountnamen, meerdere sleutels per account met beperkte rechten, en "meta-transacties" waarbij een app de kosten van de gebruiker betaalt.
• Smart contracts. Ontwikkelaars schrijven smart contracts voor NEAR meestal in Rust; er is ook een officiële bibliotheek voor JavaScript. Wie een app voor Ethereum heeft, kan die op Aurora draaien, een Ethereum-compatibele laag bovenop NEAR.
• Chain abstraction. Sinds 2024 kunnen NEAR-accounts via "chain signatures" transacties ondertekenen op andere netwerken, zoals bitcoin en Ethereum, zonder aparte wallet. Tokens van Ethereum gaan via de Rainbow Bridge naar NEAR en terug; die brug wordt beheerd door Near One.

De NEAR-munt

NEAR betaalt transactiekosten en opslag (wie data op het netwerk zet, houdt NEAR vast als borg), wordt gestaket en geeft stemrecht. Bij de start van het netwerk in 2020 bestonden er 1 miljard NEAR. Een maximale voorraad is er niet: validators en stakers krijgen nieuwe NEAR, sinds eind oktober 2025 maximaal 2,5 procent per jaar (eerder 5 procent). Daar staat tegenover dat 70 procent van elke transactievergoeding wordt verbrand; de andere 30 procent gaat naar het smart contract dat de transactie verwerkt (stand 1 oktober 2026). Of de voorraad netto groeit, hangt dus af van hoeveel het netwerk wordt gebruikt. Het feitenblok bovenaan dit artikel toont de actuele voorraad.

Waarvoor wordt NEAR gebruikt?

• Consumentenapps: sociale apps, spellen en betalingen, met de lage drempel als verkoopargument.
• DeFi: decentrale beurzen en uitleenprotocollen op NEAR en op Aurora.
• AI: projecten die AI-agenten en gedecentraliseerde modellen op NEAR bouwen; sinds 2024 het belangrijkste thema van het project.

Voordelen en nadelen

• Voordeel: gebruiksvriendelijk ontwerp, lage kosten en een sterk technisch team.
• Voordeel: werkende sharding, iets wat weinig netwerken in productie hebben.
• Nadeel: het ecosysteem is klein gebleven; veel toepassingen uit 2021 en 2022 zijn verdwenen.
• Nadeel: geen maximale voorraad en een groot deel van de tokens bij vroege deelnemers en de stichting.
• Nadeel: de AI-focus is vooral een verhaal; de koers beweegt met de hype rond AI-tokens.
• Nadeel: bruggen tussen netwerken, zoals de Rainbow Bridge, zijn een extra risico: een fout in een brug raakt alleen de tokens die erover zijn gestuurd, maar die kun je dan kwijt zijn.

Koers van NEAR

NEAR bereikte op 16 januari 2022 ongeveer 20,44 dollar; op 29 september 2026 was dat ongeveer 4,93 dollar, zo'n 76 procent lager (CoinGecko). De grafiek toont het afgelopen jaar in euro.

NEAR kopen, verkopen en bewaren

NEAR staat met een euro-paar bij Bitvavo, Finst, BLOX, Kraken en Bitpanda; Coinbase Exchange handelt NEAR alleen tegen dollars en USDT (stand 29 september 2026). Welke aanbieders een MiCA-vergunning hebben, staat in ons overzicht. In NEAR kopen lopen we de stappen door, ook voor verkopen en opnemen naar je bankrekening; onze vergelijking laat de kosten per aanbieder zien. Kies bij het opnemen het NEAR-netwerk; BLOX laat je munten niet naar een eigen wallet sturen. Voor eigen beheer en staken gebruik je een NEAR-wallet zoals Meteor of HERE, of een hardware wallet; gestakete NEAR staat na opzegging vier epochs vast, bij de huidige bloktijd hooguit ongeveer 29 uur. Wil je verkopen, dan stuur je ongestakete NEAR eerst terug naar je exchange.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen NEAR en Ethereum?

Beide zijn platforms voor smart contracts met proof-of-stake. NEAR schaalt met sharding op de hoofdketen en is goedkoper; Ethereum schaalt via laag-2-netwerken en heeft veel meer gebruikers en toepassingen. Lees wat Ethereum is.

Hoeveel NEAR bestaan er?

Bij de start in 2020 waren het er 1 miljard. Er is geen plafond: er komt maximaal 2,5 procent per jaar bij, terwijl 70 procent van de transactiekosten wordt verbrand. Het actuele aantal staat in het feitenblok bovenaan.

Kan ik NEAR minen?

Nee. NEAR gebruikt proof-of-stake. Je kunt NEAR delegeren aan een stakingpool vanuit een eigen wallet.

Is NEAR veilig?

Het netwerk draait sinds 2020 en heeft veel upgrades doorgevoerd. De risico's voor jou zitten in de koers, in toepassingen en bruggen bovenop het netwerk en in phishing.

Hoe lang duurt unstaken bij NEAR?

Vier epochs. Een epoch is 43.200 blokken; met de huidige bloktijd van ongeveer 0,6 seconde komt dat neer op hooguit zo'n 29 uur.

Is NEAR een AI-coin?

NEAR profileert zich sinds 2024 als "blockchain voor AI", mede door de achtergrond van medeoprichter Illia Polosukhin. Het netwerk zelf is een algemene blockchain; hoeveel AI-toepassingen er echt gebruikt worden, is nog beperkt.

Kan ik de NEAR-ETF in Nederland of België kopen?

Meestal niet: Amerikaanse ETF's zijn voor Nederlandse en Belgische particulieren doorgaans niet te koop. Wie NEAR wil hebben, koopt de munt zelf bij een exchange.