Privacymunten (privacy coins): Monero, Zcash en de EU-regels

Privacymunten zijn cryptomunten die afzender, ontvanger en bedrag van een betaling verbergen, zodat transacties niet openbaar te volgen zijn zoals bij bitcoin. Bitcoin wordt vaak "anoniem" genoemd, maar het tegendeel is waar: elke transactie staat voor altijd openbaar op de blockchain, en exchanges kennen de identiteit van hun klanten. Privacymunten zijn ontworpen om dat te veranderen. Hieronder lees je hoe ze werken, welke er zijn, waar je ze in Nederland en België nog kunt kopen en wat de Europese regels vanaf juli 2027 betekenen.

Hoe werken privacymunten?

• Ringhandtekeningen: een transactie wordt ondertekend namens een groep mogelijke afzenders, zodat niet te zien is wie werkelijk betaalde (Monero).
• Stealth-adressen: de ontvanger krijgt het geld op een eenmalig adres, zodat betalingen niet aan zijn publieke adres te koppelen zijn (Monero).
• Verborgen bedragen: cryptografische bewijzen laten zien dat een transactie klopt zonder het bedrag te tonen (Monero, Zcash, Beam, Grin).
• Zero-knowledge-bewijzen (zk-SNARKs): volledig afgeschermde transacties waarvan alleen de geldigheid bewijsbaar is (Zcash, Firo).
• Mixen: munten van veel gebruikers worden samengevoegd en opnieuw verdeeld, zodat het spoor vervaagt (Dash, en diensten zoals CoinJoin bij bitcoin). Dit is zwakker dan de technieken hierboven.

De belangrijkste privacymunten

Monero (XMR)

Gestart op 18 april 2014, zonder oprichter met een groot belang en zonder voorverkoop. Privacy is verplicht: elke transactie verbergt afzender, ontvanger en bedrag. Monero gebruikt het mining-algoritme RandomX, dat met gewone processors te minen is. Het is de meest gebruikte privacymunt: mensen gebruiken hem om hun financiële gegevens af te schermen, maar toezichthouders wijzen erop dat hij ook voor witwassen en op illegale markten wordt gebruikt. Nadeel: veel grote exchanges hebben XMR geschrapt onder druk van toezichthouders, Binance bijvoorbeeld op 20 februari 2024 en Kraken voor de hele EER op 31 oktober 2024. XMR bereikte op 14 januari 2026 een record van ongeveer 798 dollar en stond op 29 september 2026 ongeveer 32 procent lager (CoinGecko).

Zcash (ZEC)

Gestart in 2016 door de Electric Coin Company, met een team van cryptografen. Zcash biedt de sterkste afscherming (zk-SNARKs), maar optioneel: gebruikers kiezen per transactie tussen transparant en afgeschermd, en het grootste deel van de transacties is transparant. Zcash heeft een maximale voorraad van 21 miljoen, net als bitcoin, en halveringen. In januari 2026 sloot de Amerikaanse SEC een onderzoek naar de stichting achter Zcash zonder maatregelen. Op 29 september 2026 stond ZEC op plaats 9 van de grootste cryptomunten naar marktwaarde, rond 1.450 dollar; dat is nog ongeveer 55 procent onder het record van ongeveer 3.192 dollar van 28 oktober 2016 (CoinGecko). ZEC is onder meer bij Finst en Bitpanda met euro's te koop.

Dash (DASH)

Gestart in januari 2014 als Xcoin, daarna Darkcoin en sinds maart 2015 Dash. Dash biedt een mixfunctie (PrivateSend) via masternodes, maar transacties zijn standaard openbaar en de mix is te analyseren. Dash presenteert zich sinds jaren vooral als snel betaalmiddel, niet als privacymunt.

Verge (XVG)

Verbergt met Wraith Protocol optioneel adressen en IP-adressen via Tor. Het netwerk werd in 2018 meerdere keren aangevallen. Verge is bij Bitvavo te koop, maar voor wie echte privacy zoekt geen serieuze optie.

Firo (FIRO), Beam en Grin

Kleinere projecten met elk een eigen techniek: Firo (voorheen Zcoin) met het Lelantus-protocol, Beam en Grin met MimbleWimble, een ontwerp dat bedragen en adressen verbergt en de blockchain compact houdt. Ze hebben weinig liquiditeit en zijn bij de grote aanbieders voor Nederland en België niet te koop. Let op: de "Beam" die Bitvavo aanbiedt, is een ander token met dezelfde naam, een gamingtoken op Ethereum, en geen privacymunt.

Vergelijking

Waar koop je privacymunten in Nederland en België?

Stand 29 september 2026, volgens de API's en muntpagina's van de aanbieders:

Kraken schrapte Monero eerst voor klanten in België en Ierland (handel en stortingen gestopt op 10 mei 2024, opnemen tot 10 juni 2024) en daarna in de hele Europese Economische Ruimte: handel en stortingen stopten op 31 oktober 2024, opnemen kon tot 31 december 2024, en wat daarna nog op rekeningen stond, zette Kraken om naar bitcoin. Kraken noemde "regelgevende veranderingen" als reden.

De EU-regels: wat verandert er op 10 juli 2027?

Privacymunten bezitten is legaal. Wel worden ze steeds moeilijker te kopen: aanbieders met een MiCA-vergunning moeten transacties kunnen volgen voor de antiwitwasregels. De Europese antiwitwasverordening (EU) 2024/1624 maakt dat vanaf 10 juli 2027 expliciet (artikel 90):

• Artikel 79, lid 1: aanbieders van cryptoactivadiensten houden geen anonieme cryptoactivarekeningen aan, "net zomin als rekeningen die op een andere manier de anonimisering van de houder van de cliëntenrekening of de anonimisering of toegenomen versluiering van transacties, onder meer door middel van anonimiseringsmunten, mogelijk maken".
• Artikel 2, lid 1, punt 25: "anonimiseringsmunten" zijn cryptoactiva "met ingebouwde kenmerken om informatie over de overmaking van cryptoactiva, systematisch of optioneel, anoniem te maken". Munten met optionele privacy, zoals Zcash, vallen er dus ook onder.
• Overweging 160: het verbod geldt niet voor aanbieders van hardware, software of zelfgehoste wallets, zolang zij geen toegang hebben tot of toezicht op de wallets van een ander.

De verordening noemt geen munten bij naam en verbiedt niet het bezit. Hoe streng aanbieders de regel uitleggen, bijvoorbeeld of ze Zcash alleen via transparante adressen blijven aanbieden of helemaal schrappen, is op 29 september 2026 nog niet duidelijk. Waarschijnlijk wordt kopen en verkopen van privacymunten via Europese exchanges na juli 2027 vrijwel onmogelijk.

• Belasting. In Nederland telt je cryptobezit mee in box 3; in België geldt vanaf 2026 een meerwaardebelasting. Via DAC8 verzamelen cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 gegevens over hun klanten; de eerste rapportage volgt in Nederland uiterlijk 31 januari 2027 (aan de Belastingdienst) en in België uiterlijk 30 juni 2027 (aan de FOD Financiën).

Ook Monero of Zcash in een eigen wallet geef je op bij je belastingaangifte; privacy ontslaat je niet van belastingplicht.

Voor wie zijn privacymunten?

Voor wie financiële privacy belangrijk vindt en bereid is de praktische nadelen te accepteren: minder exchanges, lagere liquiditeit, meer eigen verantwoordelijkheid. Wie alleen in crypto wil beleggen, heeft ze niet nodig. Lees ook wat een privésleutel is en hoe wallets werken: een privacymunt op een exchange laten staan doet de privacy grotendeels teniet.

Privacydiensten en de rechter

Niet alleen munten, ook privacydiensten liggen onder vuur. De Amerikaanse sancties tegen Tornado Cash, een dienst om ether te mixen, werden in maart 2025 ingetrokken na een uitspraak van de rechter. Ontwikkelaar Roman Storm werd in augustus 2025 in de VS op één van drie aanklachten veroordeeld, en in Nederland veroordeelde de rechtbank ontwikkelaar Alexey Pertsev op 14 mei 2024 in eerste aanleg tot 64 maanden cel voor witwassen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn privacy coins?

Cryptomunten die afzender, ontvanger en bedrag van een betaling verbergen. De bekendste zijn Monero (altijd privé) en Zcash (privé als je daarvoor kiest).

Kan ik Monero nog kopen in Nederland of België?

Niet bij de grote aanbieders: Bitvavo, Bitpanda, Finst, BLOX en Coinbase bieden XMR niet aan, Kraken schrapte de munt in oktober 2024 in de hele EER en Binance in februari 2024 (stand 29 september 2026).

Waar kan ik Zcash kopen?

Onder meer bij Finst (met iDEAL-Wero of Bancontact) en Bitpanda, allebei met euro's. Bitvavo en BLOX bieden ZEC niet aan (stand 29 september 2026).

Wordt Monero in 2027 verboden?

Niet het bezit. Vanaf 10 juli 2027 mogen cryptoaanbieders in de EU geen rekeningen meer aanhouden die anonimisering van transacties mogelijk maken, ook niet via privacymunten (artikel 79 van verordening 2024/1624). Monero in je eigen wallet blijft legaal, maar kopen en verkopen via een Europese exchange wordt vrijwel onmogelijk.

Valt Zcash ook onder het verbod?

Waarschijnlijk wel: de verordening noemt munten die informatie "systematisch of optioneel" anoniem maken. Hoe aanbieders daarmee omgaan, is nog niet bekend.

Is Litecoin ook een privacymunt?

Deels. Litecoin heeft sinds 2022 een optionele privacyfunctie (MWEB); daardoor schrapten sommige exchanges de munt. Zie wat is Litecoin.