Mean reversion trading: wat het is en wanneer een bot ermee verliest

Mean reversion trading is kopen wanneer een koers ongewoon ver onder zijn gemiddelde staat en verkopen wanneer hij daarnaar terugkeert, in de verwachting dat uitschieters zich herstellen. Het werkt in markten die zijwaarts bewegen en verliest in markten met een sterke trend. Wie een crypto trading bot instelt, kiest een strategie, en mean reversion is een van de oudste. In dit artikel leggen we uit hoe de strategie werkt, met een rekenvoorbeeld, wanneer ze werkt en wanneer niet, en waar je op let als een bot ermee adverteert.

Wat is mean reversion?

Koersen bewegen niet in een rechte lijn; ze schommelen rond een trend. Mean reversion neemt een gemiddelde als anker, bijvoorbeeld een voortschrijdend gemiddelde over 20 dagen. Ligt de koers ver onder dat gemiddelde, dan geldt de munt als "te goedkoop" en koopt de strategie; ligt hij er ver boven, dan verkoopt ze. Hoe ver "ver" is, wordt meestal gemeten in standaardafwijkingen, bijvoorbeeld met Bollinger Bands (een gemiddelde over 20 perioden met banden op twee standaardafwijkingen) of een z-score, of met een oscillator zoals de RSI (meestal over 14 perioden, met 30 als "oververkocht" en 70 als "overgekocht").

Let op: ook Bollinger Bands zijn geen harde statistische grens. Koersen vallen vaker buiten de banden dan je bij een normale verdeling zou verwachten, omdat cryptokoersen grote uitschieters kennen.

Hoe werkt een mean-reversionregel?

De meeste regels zijn een variant van de z-score: hoeveel standaardafwijkingen staat de koers van het gemiddelde af? De z-score is (koers min gemiddelde) gedeeld door de standaardafwijking. Een eenvoudige regel koopt bij een z-score onder -2 en sluit de positie zodra de koers het gemiddelde weer raakt.

Rekenvoorbeeld (verzonnen getallen, alleen om de regel te laten zien): het 20-daagse gemiddelde van een munt is 100 euro en de standaardafwijking 5 euro. De onderste Bollinger Band ligt dan op 90 euro (z-score -2). Zakt de koers naar 89 euro, dan koopt de regel. Keert de koers terug naar 100 euro, dan verkoopt hij, met een brutowinst van ruim 12 procent. Zakt de koers verder naar 80 euro omdat er slecht nieuws is, dan staat de positie 10 procent op verlies en is het gemiddelde intussen zelf gedaald: het "doel" schuift mee naar beneden. Daarom hoort er een stop-loss bij, bijvoorbeeld bij een z-score van -3 of een vast percentage.

Mean reversion naast andere strategieën

Bij pairs trading hoeft niet de koers zelf terug te keren, maar de verhouding tussen twee koersen. Dat werkt alleen als die verhouding statistisch stabiel is (in vaktermen: de twee reeksen zijn gecointegreerd), en dat test je vooraf op historische data. Ons overzicht van de soorten trading bots zet de bottypen naast elkaar.

Werkt mean reversion?

Wetenschappelijk onderzoek naar cryptomarkten wijst vooral op momentum op korte termijn: munten die de afgelopen weken stegen, stegen vaak nog even door (Liu en Tsyvinski, 2021). Een studie van Dobrynskaya (2023) naar ongeveer 2.000 munten vond momentum tot twee à vier weken en daarna een terugval over langere periodes. Mean reversion op korte termijn gaat dus tegen een bekend patroon in. In zijwaartse markten, waarin de koers binnen een bandbreedte heen en weer beweegt, levert mean reversion wel veel kleine winsten op: de strategie wint vaak, maar per transactie weinig. Het risico zit in de uitzonderingen. Als een munt daalt omdat het project mislukt, een exchange failliet gaat of de hele markt in een bear market belandt, blijft de strategie bijkopen in een koers die niet terugkeert. Eén zo'n verlies kan tientallen kleine winsten uitwissen. Daarom hoort bij elke mean-reversionstrategie een harde stop-loss en een maximale positie per munt.

Waar je op let

• Kies munten die je ook zonder bot zou willen bezitten. Bijkopen in een dalende koers is alleen verdedigbaar bij een munt waarvan je verwacht dat hij blijft bestaan.
• Test eerst. Backtests op historische koersen en paper trading laten zien hoe de strategie zich gedraagt in eerdere bear markets. Reken kosten en spread mee: bij veel kleine transacties eten die de winst op.
• Kijk naar de marktfase. Mean reversion hoort bij een zijwaartse markt. Zet de bot uit of verklein de positie als de koers duidelijk een richting kiest.
• Combineer strategieën. Een deel trendvolgend en een deel mean reversion spreidt het risico over verschillende marktomstandigheden.
• Wantrouw beloften. "Bitcoin robots" die adverteren met een winstpercentage per transactie of een slagingskans, gebruiken de term als verkoopargument. Een hoge slagingskans zegt weinig als de verliezen groter zijn dan de winsten. Lees hoe je nepadvertenties over crypto herkent.

Waar vind je mean-reversionbots?

Botplatforms zoals 3Commas, Cryptohopper en Gunbot bieden de strategie aan, vaak onder de naam grid-bot of DCA-bot; 3Commas zegt zelf dat zijn grid-bot het best werkt in zijwaartse markten, en Gunbot biedt strategieën met Bollinger Bands en RSI. Let op welke exchanges een platform ondersteunt: niet elk platform werkt met Bitvavo. Koppel een bot alleen aan een exchange met een MiCA-vergunning, met een API-sleutel zonder opnamerechten, en begin met een klein bedrag. Hoe een bot technisch met je exchange praat, lees je in de werking van crypto trading bots.

Veelgestelde vragen

Werkt een grid-bot in een bear market?

Slecht. Daalt de koers onder de bandbreedte van de bot, dan blijf je zitten met munten die je duurder hebt gekocht. Zet daarom een stop-loss en een maximale positie.

Welke instellingen gebruik je voor RSI en Bollinger Bands?

De standaard is RSI over 14 perioden met 30 en 70 als grenzen, en Bollinger Bands over 20 perioden met twee standaardafwijkingen. Die standaard is een beginpunt, geen garantie; test andere waarden op historische data, inclusief een bear market.

Hoeveel kosten eten de winst op?

Bij veel kleine transacties veel. Een winst van 0,5 procent per ronde verdwijnt al als je 0,25 procent per kant aan handelskosten betaalt. Reken kosten en spread altijd mee in je backtest.

Wat is het verschil tussen mean reversion en trendvolgen?

Mean reversion koopt wat gedaald is en rekent op herstel; trendvolgen koopt wat stijgt en rekent op doorzetten. Ze winnen in verschillende markten en verliezen in elkaars beste markt.