Wat is Optimism (OP)? Rollups, OP Stack en de Superchain

Optimism is een laag-2-netwerk voor Ethereum: het verwerkt transacties goedkoop op een eigen keten en zet het resultaat gebundeld op Ethereum, dat voor de beveiliging zorgt. OP is de token waarmee houders over het netwerk en de schatkist stemmen. Optimism was in 2021 een van de eerste laag-2-netwerken in productie, en zijn software werd de standaard waarmee anderen eigen netwerken bouwen. In dit artikel leggen we uit hoe Optimism werkt, wat de Superchain is, wat de OP-token doet en wat de kanttekeningen zijn. Voor de basis: wat is Ethereum.

Geschiedenis van Optimism

Optimism komt voort uit Plasma Group, een onderzoeksgroep die in 2019 met Ethereum-schaalbaarheid bezig was en in 2020 werd omgevormd tot een bedrijf, OP Labs, onder leiding van Jinglan Wang, Ben Jones en Karl Floersch. Na een beperkte start in januari 2021 ging het netwerk in december 2021 open. In mei 2022 werd de OP-token uitgedeeld aan vroege gebruikers en werd het bestuur overgedragen aan de Optimism Collective. In 2023 kwam de Bedrock-upgrade en de OP Stack als open bouwpakket; Coinbase lanceerde er in augustus 2023 Base mee. Met de Dencun-upgrade van Ethereum in maart 2024 daalden de kosten op Optimism tot een fractie van een cent.

Stand van zaken 2026

• Base vertrekt. Op 18 februari 2026 kondigde Base aan over te stappen van de OP Stack op eigen software; volgens L2BEAT verliet Base op 4 maart 2026 de Superchain en kreeg het een eigen upgradepad. Base blijft wel klant van OP Enterprise en compatibel met de OP Stack-specificatie. Hoe groot het verschil is, laat L2BEAT zien: op 29 september 2026 lag er ongeveer 16,5 miljard dollar op Base en 2,0 miljard op OP Mainnet.
• Terugkoop van OP. In januari 2026 stelde de Optimism Foundation een programma van twaalf maanden voor waarin de helft van de opbrengsten van de Superchain naar het terugkopen van OP gaat, te beginnen in februari. In de eerste drie rondes (met de opbrengsten van januari tot en met maart) werd ongeveer 9,45 miljoen OP gekocht voor ruim 513 ETH; dat meldde de stichting op 7 augustus 2026. Latere rondes waren op 29 september 2026 niet op het forum gemeld; een deelnemer vroeg daar op 25 augustus 2026 naar.
• OP Enterprise. Sinds januari 2026 biedt Optimism een dienst voor bedrijven die een eigen keten willen. Volgens de begrotingsupdate van 6 augustus 2026 zijn Vision Chain van Bitpanda, Ink van Kraken en Ether.fi een vroege klant en ontwerppartner, en tekende Dunamu (van de Koreaanse beurs Upbit) een intentieverklaring voor GIWA Chain.
• Retro Funding gepauzeerd. Retro Funding voor publieke goederen werd in het vierde bestuursjaar (mei 2025 tot april 2026) gepauzeerd; er zijn geen nieuwe rondes gestart. Voor dat jaar vroeg de Collective geen nieuwe tokens aan.
• Koers. OP bereikte op 6 maart 2024 ongeveer 4,84 dollar en stond op 1 oktober 2026 rond 0,13 dollar (CoinGecko).

Op 1 oktober 2026 stond OP ongeveer 97 procent onder zijn hoogste koers van 6 maart 2024 (CoinGecko).

Hoe werkt Optimism?

• Optimistic rollup. Transacties worden op Optimism verwerkt en in bundels op Ethereum gezet. Ethereum gaat ervan uit dat de bundels kloppen, tenzij iemand binnen een bezwaartermijn van ongeveer een week bewijst dat dat niet zo is (een "fault proof"). Dat maakt geld terughalen via de officiële brug traag; exchanges en bruggen van derden zijn sneller.
• OP Stack. Open-source software waarmee iedereen een eigen rollup kan starten. Unichain, Ink, World Chain, Soneium en tientallen andere netwerken gebruiken hem; Base deed dat tot 2026.
• Superchain. Netwerken op de OP Stack delen software, bestuur en een deel van hun opbrengsten uit transactiekosten met de Optimism Collective. In de twaalf maanden voor januari 2026 was dat samen 5.868 ETH.
• OP. Bestuurstoken: houders stemmen over upgrades, de besteding van de schatkist en ook over eventuele inflatie. Bij de start in 2022 werden 4.294.967.296 OP gemaakt; op 29 september 2026 was er volgens het tokencontract niet meer bij gekomen. De rest van de voorraad komt geleidelijk vrij bij de stichting, investeerders en het team; het feitenblok bovenaan dit artikel toont de actuele voorraad.
• Retro Funding. Een deel van de middelen werd achteraf uitgekeerd aan projecten die aantoonbaar nuttig waren voor het ecosysteem; dat programma is sinds 2025 gepauzeerd.

Waarvoor wordt Optimism gebruikt?

DeFi (decentrale beurzen zoals Velodrome en Uniswap, uitleenprotocollen zoals Aave), betalingen in stablecoins, NFT's en spellen. Veel gebruik verhuisde na 2023 naar Base, dat dezelfde software gebruikte maar dankzij Coinbase veel meer gebruikers trok. Base droeg een deel van zijn opbrengsten af aan de Collective, maar stapte in 2026 uit de Superchain; hoeveel Base nog afdraagt, stond op 29 september 2026 niet in de stukken van de Collective.

Voordelen en nadelen

• Voordeel: lage kosten en dezelfde tools en contracten als Ethereum, met de beveiliging van Ethereum als basis.
• Voordeel: de OP Stack is veelgebruikte software voor rollups, ook door bedrijven via OP Enterprise.
• Nadeel: nog niet volledig decentraal: één partij maakt de blokken (de sequencer) en een beveiligingsraad kan ingrijpen. L2BEAT deelt OP Mainnet in als "Stage 1": gebruikers kunnen hun geld eruit halen, ook als die raad verdwijnt, maar upgrades geven minder dan 30 dagen de tijd om te vertrekken.
• Nadeel: OP heeft geen functie in het betalen van kosten; de vraag hangt af van bestuur, de terugkoop en speculatie. Het bestuur kan in principe tot inflatie besluiten.
• Nadeel: het vertrek van Base, het grootste netwerk op de OP Stack, kan de opbrengsten van de Superchain en daarmee het geld voor de terugkoop verkleinen.
• Nadeel: concurrentie van Arbitrum, zkSync en Base.
• Bewaring. Munten op een exchange vallen niet onder het depositogarantiestelsel. Zet tweestapsverificatie aan.
• Belasting. In Nederland telt je cryptobezit mee in box 3; in België geldt vanaf 2026 een meerwaardebelasting. Via DAC8 verzamelen cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 gegevens over hun klanten; de eerste rapportage volgt in Nederland uiterlijk 31 januari 2027 (aan de Belastingdienst) en in België uiterlijk 30 juni 2027 (aan de FOD Financiën).

OP kopen en Optimism gebruiken

OP koop je met euro's bij Bitvavo, Kraken, Bitpanda, Finst en BLOX, allemaal aanbieders met een MiCA-vergunning. Coinbase Exchange handelt OP alleen tegen dollars en USDT, niet tegen euro's (stand 1 oktober 2026). Bitvavo ondersteunt storten en opnemen van OP via het Optimism-netwerk. De tabel toont de actuele stand per aanbieder; vergelijk de kosten in onze vergelijking van exchanges.

Alle zeven aanbieders hebben een MiCA-vergunning; "niet gecontroleerd" betekent dat we niet konden nagaan of de aanbieder deze munt aanbiedt. Bron: openbare API's en muntpagina's van de aanbieders, opgehaald op 19 oktober 2026; wekelijks bijgewerkt.

Zo koop je OP met euro's

1. Kies een aanbieder. Open een account bij een exchange met een OP-EUR-markt uit de tabel en rond de identiteitscontrole af.
2. Stort euro's. In Nederland met iDEAL (Bitvavo, Kraken, Finst, BLOX), in België met Bancontact (Finst, BLOX, en Bitvavo na een eerste SEPA-storting) of met een SEPA-overboeking.
3. Koop OP. Kies het bedrag of zet een limietorder; de handelskosten verschillen per aanbieder.
4. Bewaar of verstuur. Laat OP bij de exchange staan of stuur hem naar je eigen wallet. Bitvavo verstuurt OP via het Optimism-netwerk (stand 1 oktober 2026); kies in je wallet hetzelfde netwerk en houd wat ETH aan op Optimism voor de transactiekosten.

Drie soorten kosten: stortingskosten (per betaalmethode), handelskosten (bij de zeven aanbieders die wij volgen van 0,15 tot 2,49 procent per aankoop, afhankelijk van aanbieder en munt, soms plus een spread; stand 1 oktober 2026) en eventueel kosten om OP naar een eigen wallet te sturen. In de vergelijking rekenen we voor bij 100, 1.000 en 10.000 euro.

Om het netwerk te gebruiken voeg je Optimism toe aan MetaMask en stuur je ETH vanaf een exchange die opnames naar Optimism ondersteunt; kies bij het opnemen het juiste netwerk, want een transactie naar het verkeerde netwerk kun je meestal niet terugdraaien. Lees ook wat Arbitrum is, de grootste concurrent.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Optimism en Base?

Base is een apart netwerk van Coinbase dat tot 2026 de software van Optimism (de OP Stack) gebruikte en deel uitmaakte van de Superchain. Op 18 februari 2026 kondigde Base aan over te stappen op eigen software; op 4 maart 2026 verliet het de Superchain. Base heeft geen eigen token; OP is de token van Optimism.

Kan ik OP kopen bij Bitvavo?

Ja. Bitvavo had op 1 oktober 2026 een OP-EUR-markt en ondersteunde storten en opnemen via het Optimism-netwerk. De opnamekosten en het minimum wijzigen regelmatig; kijk ze na in de app voordat je OP naar een eigen wallet stuurt.

Kan ik OP met iDEAL of Bancontact kopen?

Niet rechtstreeks: je stort eerst euro's bij een exchange en koopt daarmee OP. Met iDEAL stort je euro's bij Bitvavo, Kraken, Finst en BLOX; met Bancontact bij Finst, BLOX en Bitvavo (daar pas na een eerste SEPA-storting). Kraken biedt geen Bancontact; in België stort je daar via SEPA (stand 1 oktober 2026).

Kan ik OP minen of staken?

Nee. OP is een bestuurstoken zonder mining of netwerkstaking. Je kunt je stemrecht wel delegeren aan een vertegenwoordiger in het bestuur; je OP blijft dan in je eigen wallet.

Is Optimism veilig?

Het netwerk draait sinds 2021 en leunt op de beveiliging van Ethereum; sinds 2024 kan iedereen bezwaar maken tegen foute bundels (fault proofs). Wel kan een beveiligingsraad ingrijpen. De gebruikelijke risico's blijven: nepbruggen, phishing en fouten bij het kiezen van het netwerk bij een opname.

Wie heeft Optimism opgericht?

Optimism komt voort uit Plasma Group, een onderzoeksgroep rond Ethereum-schaalbaarheid. Het bedrijf erachter, OP Labs, werd geleid door Jinglan Wang, Ben Jones en Karl Floersch. Het bestuur ligt sinds 2022 bij de Optimism Collective.

Wat betekent het vertrek van Base voor OP?

Base was veruit het grootste netwerk in de Superchain. Zonder Base is er waarschijnlijk minder geld voor de schatkist en de terugkoop van OP. Hoeveel Base nog afdraagt, was op 29 september 2026 niet bekend.