Wat is Solana (SOL)? Proof-of-history, storingen en memecoins

Solana is een blockchain voor apps en betalingen die veel transacties per seconde verwerkt tegen zeer lage kosten; SOL is de munt van dat netwerk. Waar Ethereum kiest voor laag-2-netwerken om te schalen, kiest Solana voor één zeer snelle hoofdketen. Dat maakte het netwerk populair voor toepassingen die veel kleine transacties vergen: decentrale beurzen, spellen, betalingen en, vanaf 2023, memecoins. In dit artikel leggen we uit hoe Solana werkt, wat er in de afgelopen jaren gebeurde en wat de kanttekeningen zijn.

Geschiedenis van Solana

Anatoly Yakovenko, een voormalig ingenieur bij Qualcomm, beschreef in 2017 het idee van proof-of-history en richtte in 2018 met Raj Gokal Solana Labs op in San Francisco. Het mainnet ging op 16 maart 2020 live. In 2021 groeide Solana explosief, mede door investeringen en promotie van FTX en Alameda Research; toen FTX in november 2022 failliet ging, verloor SOL binnen weken meer dan de helft van zijn waarde en werd het netwerk afgeschreven door veel waarnemers. In 2023 en 2024 herstelde het ecosysteem: de Solana Foundation in Zwitserland en Solana Labs bleven bouwen, de decentrale beurzen groeiden en de memecoin-golf van 2024 (met platforms zoals pump.fun) maakte Solana het drukste netwerk qua transacties. Op 19 januari 2025 bereikte SOL zijn hoogste koers. In oktober 2025 kwam in de VS het eerste beursfonds van Bitwise dat SOL aanhoudt en een groot deel daarvan staket; daarna volgden meer SOL-ETF's.

Hoe werkt Solana?

• Proof-of-history. Validators voegen aan elke transactie een tijdstempel toe die cryptografisch bewijsbaar is. Daardoor hoeven ze niet eerst over de volgorde te overleggen, wat de verwerking versnelt.
• Proof-of-stake. Validators zetten SOL in en worden op basis daarvan gekozen om blokken te maken; houders delegeren aan validators (zie wat is proof-of-stake). De hardware-eisen voor validators zijn zwaar.
• Slots. Het netwerk werkt in "slots", korte tijdvakken waarin één validator een blok mag maken. Tot augustus 2026 duurde een slot 400 milliseconden; sinds september 2026 is het doel 250 milliseconden. Op 1 oktober 2026 kwam het gemeten gemiddelde uit op ongeveer 0,27 seconde (Solana RPC).
• Bevestiging. Een slot is niet hetzelfde als een definitieve transactie. Een transactie heet "confirmed" zodra validators met meer dan twee derde van de inzet op het blok hebben gestemd, en "finalized" als het blok de sterkste bevestiging heeft. Volgens het Alpenglow-voorstel duurt dat laatste in het huidige systeem 12,8 seconden (berekend met slots van 400 milliseconden); Alpenglow moet het terugbrengen tot minder dan de huidige voorlopige bevestiging. Wallets en exchanges wachten daarom soms een paar seconden voordat ze een storting tonen.
• Parallelle uitvoering. Transacties die elkaar niet raken, worden tegelijk verwerkt. Naast de standaardsoftware Agave draait er een tweede validatorprogramma, Firedancer van Jump Crypto, dat het netwerk minder afhankelijk moet maken van één programma.
• Kosten. Een gewone transactie kost 5.000 lamports (0,000005 SOL) per handtekening; de helft daarvan wordt vernietigd, de andere helft gaat naar de validator. Bij drukte betaal je eventueel een "prioriteitsvergoeding", die volledig naar de validator gaat.
• SOL. Betaalt kosten en staking. Er is geen vaste maximale voorraad; nieuwe SOL ontstaat als stakingbeloning. De inflatie begon op 8 procent per jaar, daalt elk jaar met 15 procent en stopt bij 1,5 procent. Op 1 oktober 2026 (epoch 1046) was ze 3,62 procent per jaar. Het feitenblok bovenaan dit artikel toont de actuele voorraad.

Waarvoor wordt Solana gebruikt?

• Decentrale beurzen en DeFi: Jupiter, Raydium, Orca en uitleenprotocollen.
• Memecoins: een groot deel van de nieuwe tokens verschijnt sinds 2024 op Solana. Zie wat BONK is en Telegram-tradingbots.
• Betalingen en stablecoins: USDC en andere stablecoins op Solana worden gebruikt door betaaldiensten.
• NFT's, spellen en DePIN: netwerken van apparaten en sensoren die tokens gebruiken als beloning.

Stand van zaken 2026

Stand 29 september 2026, slots en inflatie 1 oktober 2026:

Voordelen en nadelen

• Voordeel: zeer snel en goedkoop, met veel echte gebruikers en toepassingen.
• Voordeel: een actief ecosysteem dat de crisis van 2022 heeft overleefd, en een goede wallet-ervaring (Phantom).
• Nadeel: storingen. Het netwerk lag tussen 2021 en 2024 meerdere keren uren stil, voor het laatst in februari 2024.
• Nadeel: minder gedecentraliseerd dan Ethereum door de zware hardware-eisen en de rol van de stichting en Solana Labs.
• Nadeel: de memecoin-cultuur: een groot deel van de activiteit is speculatie in tokens die binnen dagen waardeloos zijn, met veel oplichting.
• Bewaring. Munten op een exchange vallen niet onder het depositogarantiestelsel. Zet tweestapsverificatie aan.
• Belasting. In Nederland telt je cryptobezit mee in box 3; in België geldt vanaf 2026 een meerwaardebelasting. Via DAC8 verzamelen cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 gegevens over hun klanten; de eerste rapportage volgt in Nederland uiterlijk 31 januari 2027 (aan de Belastingdienst) en in België uiterlijk 30 juni 2027 (aan de FOD Financiën).

Koers van SOL

SOL bereikte op 19 januari 2025 ongeveer 293 dollar en stond op 1 oktober 2026 rond 118 dollar, ongeveer 60 procent lager (CoinGecko).

Solana kopen met iDEAL

SOL heeft een euro-handelspaar bij Bitvavo, Kraken, Coinbase (op Coinbase Exchange), Bitpanda, Finst en BLOX (stand 1 oktober 2026). BLOX laat je munten niet naar een eigen wallet sturen. In de tabel zie je per aanbieder met een MiCA-vergunning of je SOL met euro's kunt kopen. Vergelijk de kosten in onze vergelijking van exchanges.

Alle zeven aanbieders hebben een MiCA-vergunning; "niet gecontroleerd" betekent dat we niet konden nagaan of de aanbieder deze munt aanbiedt. Bron: openbare API's en muntpagina's van de aanbieders, opgehaald op 29 september 2026; wekelijks bijgewerkt.

1. Account openen. Kies een aanbieder uit de tabel en rond de identiteitscontrole af.
2. Euro's storten. Met een SEPA-overboeking kan het overal. iDEAL kan bij Bitvavo, Kraken, Coinbase, Finst en BLOX; Bancontact bij Bitvavo (pas na een eerste SEPA-storting), Finst en BLOX.
3. SOL kopen. Zoek op Solana of SOL, vul een bedrag in euro's in en bevestig. Je hoeft geen hele SOL te kopen.
4. Kiezen waar je SOL bewaart. Laat je SOL op de exchange staan of stuur ze naar een eigen wallet (zie hieronder).

SOL bewaren en staken

Voor eigen beheer en staken gebruik je Phantom of een hardware wallet. Kies bij het opnemen van een exchange het Solana-netwerk en stuur bij een eerste keer een klein testbedrag. Houd een klein beetje SOL in je wallet aan voor transactiekosten. Ook exchanges zoals Kraken bieden staking van SOL aan; welke voorwaarden gelden voor Nederland en België, zie je in je eigen account.

SOL verkopen

SOL verkopen gaat in omgekeerde volgorde van kopen. Staan je munten al op de exchange, dan zijn het drie stappen:

1. Verkoopopdracht geven. Kies SOL, vul het aantal of het bedrag in euro's in en bevestig. Je betaalt dezelfde handelskosten als bij kopen (zie de tabel bij de kosten); bij een aanbieder met een spread krijg je iets minder dan de getoonde marktkoers.
2. Euro's opnemen. De opbrengst staat als euro-saldo op je account. Opnemen gaat bij de meeste aanbieders met een SEPA-overboeking naar een bankrekening op je eigen naam; hoe snel het geld er staat, verschilt per aanbieder en bank. iDEAL en Bancontact zijn stortingsmethodes: je krijgt je geld niet via iDEAL terug.
3. Bewaar het overzicht. Download je transactieoverzicht voor je aangifte. In Nederland telt wat je op 1 januari bezit mee in box 3; bij de verkoop zelf reken je niet apart af. In België kan winst bij verkoop sinds 2026 onder de meerwaardebelasting vallen.

Staan je SOL in een eigen wallet, dan stuur je ze eerst naar je exchange. Kopieer het stortingsadres uit je exchange-account (niet uit een oude e-mail), kies precies het netwerk dat de exchange voor SOL noemt en stuur bij een eerste keer een klein testbedrag. Een storting via het verkeerde netwerk kan verloren gaan en is op de blockchain niet terug te draaien. Pas als de exchange de storting bevestigt, kun je verkopen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Solana en Ethereum?

Ethereum is trager en duurder op de hoofdketen, maar meer gedecentraliseerd en met een groter ecosysteem; het schaalt via laag-2-netwerken. Solana kiest voor één snelle keten met zwaardere validators. Lees wat Ethereum is.

Wat kost een transactie op Solana?

De basisvergoeding is 5.000 lamports (0,000005 SOL) per handtekening, bij de koers van 1 oktober 2026 minder dan een tiende cent. Bij drukte komt er een prioriteitsvergoeding bij. Een exchange rekent bij opnemen zijn eigen opnamekosten, die hoger zijn.

Kan ik SOL minen?

Nee. Solana gebruikt proof-of-stake. Je kunt SOL delegeren aan een validator vanuit een eigen wallet.

Is Solana veilig?

Het netwerk is technisch volwassen, maar heeft een geschiedenis van storingen. De grootste risico's voor gebruikers zijn de memecoins, nepwallets en phishing, niet het protocol zelf.

Kan het Solana-netwerk weer uitvallen?

Dat kan nooit worden uitgesloten. Het netwerk lag tussen 2021 en februari 2024 meerdere keren stil; sindsdien niet meer volledig. Een tweede validatorprogramma (Firedancer) moet de kans op zo'n storing verder verkleinen.

Kan ik een Solana-ETF kopen in Nederland of België?

Amerikaanse ETF's zijn voor particulieren in de EU meestal niet te koop. Wel bestaan er in Europa beursgenoteerde producten (ETP's) op SOL, zoals de 21Shares Solana Staking ETP (29 september 2026); let op de kosten en of het product echte SOL aanhoudt.

Wat is de Solana-telefoon?

Het bedrijf Solana Mobile verkoopt de Seeker: een Android-telefoon met een ingebouwde wallet waarvan de sleutels in een afgeschermd deel van de hardware staan (Seed Vault), een eigen appwinkel voor Solana-apps en een eigen token, SKR. Op 1 oktober 2026 kostte de Seeker in de webwinkel van Solana Mobile 500 dollar, exclusief belastingen. Of en tegen welke kosten hij naar Nederland of België wordt verzonden, zie je pas bij het afrekenen.